Marian i Henryk Popielarek z Lasotki

Rodzina Popielarków osiedliła się w rejonie Iłowa na początku lat 20. XX wieku. Ojciec, Jakub Popielarek, był policjantem skierowanym do służby w Iłowie. Wraz z żoną Zofią wychowywali liczne potomstwo. W budynku szkoły w Krzyżyku (obecnie okolice Lassotki) przyszli na świat m.in. Marian (ur. 1920) oraz Henryk (ur. 1922).
Tuż przed wybuchem wojny Jakub Popielarek został przeniesiony służbowo do Rybna. Wybuch II wojny światowej sprawił, że rodzina została rozdzielona granicą okupacyjną. Sam Jakub zmarł w 1942 roku, a ciężar wychowania dzieci oraz odpowiedzialności za rodzinę spadł na Zofię Popielarek.

W czasie niemieckiej okupacji Marian i Henryk Popielarek wstąpili do struktur Armia Krajowa. Jako osoby darzone zaufaniem otrzymali jedno z najważniejszych i najniebezpieczniejszych zadań – zabezpieczenie sztandaru 68. Pułku Piechoty, symbolu honoru i ciągłości Wojska Polskiego.
Sztandar został umieszczony w metalowej bańce po mleku, dokładnie zabezpieczony smołą i zakopany w ziemi, najprawdopodobniej w obrębie dawnego ogrodu lub sadu należącego do rodziny. Według relacji najmłodszego z braci, Edwarda Popielarka, przygotowania do ukrycia depozytu miały miejsce około 1940 roku. W operacji uczestniczył również trzeci, nieustalony z nazwiska mężczyzna.

Przechowywanie takiego przedmiotu groziło natychmiastową egzekucją całej rodziny. Niemcy podejrzewali działalność konspiracyjną braci; dom był przeszukiwany, a matka – zastraszana. Mimo to miejsce ukrycia sztandaru nie zostało zdradzone.

W 1944 roku Marian i Henryk Popielarkowie walczyli w Powstanie Warszawskie. Obydwaj zginęli podczas dramatycznych walk o Dworzec Gdański, które miały na celu połączenie oddziałów ze Starego Miasta z formacjami walczącymi na Żoliborzu i w Puszczy Kampinoskiej.

Henryk Popielarek poległ 21 sierpnia 1944 r.

Marian Popielarek zginął dzień później, 22 sierpnia 1944 r., podczas kolejnego natarcia, trafiony w czasie ostrzału, m.in. z użyciem pociągu pancernego.

Ich śmierć przerwała możliwość wskazania dokładnego miejsca ukrycia sztandaru. Tajemnica przetrwała dziesięciolecia.

Dopiero 9 marca 2025 roku członkowie Sochaczewskiej Grupy Odkrywców Historii natrafili w okolicach Iłowa na zakopaną metalową bańkę. W jej wnętrzu znajdował się płat sztandaru 68. Pułku Piechoty oraz fragmenty przedwojennego umundurowania.

Znalezisko zostało przekazane do Muzeum Wojska Polskiego, gdzie rozpoczęto długotrwały i skomplikowany proces konserwacji. Specjaliści podkreślają, że uratowanie tkaniny było możliwe wyłącznie dzięki szczelnemu zabezpieczeniu depozytu przez braci Popielarków.